Kassa chek chiqarmayapti: 7 sabab va kafe uchun harakat rejasi

Kassa chek chiqarmayaptimi? Avval ekrandagi xabarni oʻqing va uni quyidagi jadvaldan toping. Odatda sabab yettitadan biri boʻladi: fiskal modul toʻlgan, aloqa uzilgan, buyurtmada naqd toʻlov taqiqlangan MXIKli tovar bor, MXIK yoki QQS stavkasida xato bor, markirovkalangan tovarning muddati oʻtgan yoki dasturdagi toʻlov usuli fiskal kassaga bogʻlanmagan. Nosozlik paytida ham fiskal cheksiz sotish mumkin emas. Shuning uchun kassirda 15 daqiqalik reja, muassasa egasida esa kassa toʻxtab qolmasligi uchun profilaktika boʻlishi kerak.

Asosiy qoida: nosozlik paytida «qogʻozga yozib» sotmang

Prezidentning 2019-yil 6-sentabrdagi PF-5813-son Farmoniga koʻra, terminal orqali toʻlovda mehmonga terminal cheki bilan birga onlayn-NKM cheki ham beriladi. Chek berilmasa yoki unda fiskal belgi boʻlmasa, bu NKMsiz savdo bilan tenglashtiriladi. «Keyin urib qoʻyaman» deb kvitansiya berish yoki buyurtmalarni daftarga yozib qoʻyish mumkin emas.

Nima qilish kerak: sababni jadval boʻyicha topish, uni bartaraf etish yoki toʻlovni ruxsat etilgan usulga oʻtkazish, kassa dasturining qoʻllab-quvvatlash xizmatiga qoʻngʻiroq qilish.

Nima qilmaslik kerak: barcha uskunani ketma-ket qayta yuklash va navbat uzayib borayotganda kassani tuzatishga urinish. 2026-yil 1-apreldan ayrim bloklashlar meʼyoriy tartibda ishlaydi. Masalan, «naqd» tugmasining faol emasligi buzilish emas, unda tuzatadigan narsa yoʻq.

Jadval: belgi → sabab → 15 daqiqada nima qilish kerak

Kassadagi belgi	Ehtimoliy sabab	15 daqiqada nima qilish kerak
Kassa smenani ochmayapti, modul xotirasi haqida xabar chiqadi	Fiskal modul toʻlgan	Aylanma yoʻllarni sinab koʻrmang. Modulni almashtirish boʻyicha TXKM bilan bogʻlaning, muassasa egasiga xabar bering. Roʻyxatdan oʻtgan ikkinchi kassa boʻlsa, unda ishlang.
Chek chiqadi, lekin holati «yuborilmagan», aloqa belgisi qizil	Internet yoʻq, kassa oflayn ishlayapti	Router va kabelni tekshiring, zaxira SIM-kartani yoqing. Maʼlumotlar operatorga belgilangan muddatda yetib borishini kuzatib turing.
«Naqd» tugmasi kulrang, bosilmaydi	Chekda naqd toʻlov taqiqlangan MXIKli tovar bor (alkogol, tamaki)	Mehmonga karta yoki QR orqali toʻlashni taklif qiling. Yoki buyurtmani boʻling: taqiqlangan pozitsiyani alohida chek bilan naqdsiz toʻlang.
«MXIK topilmadi» yoki «notoʻgʻri kod» xatosi	Tovar kartochkasida MXIK eskirgan yoki notoʻgʻri	Kodni tasnif.soliq.uz saytida tekshiring, taom kartochkasini tuzating va chekni qayta uring.
QQS stavkasi mos kelmasligi xatosi, koʻpincha korporativ karta bilan toʻlovda	Kassadagi QQS sozlamalari notoʻgʻri	Pozitsiyani boshqa karta yoki toʻlov usuli bilan uring. Sozlamani darhol buxgalterga yoki qoʻllab-quvvatlash xizmatiga topshiring.
Markirovkalangan tovar chekka qoʻshilmayapti	Raqamli markirovkali tovarning yaroqlilik muddati oʻtgan	Tovarni vitrinadan oling, oʻrniga boshqasini taklif qiling, qadoqni hisobdan chiqarish uchun ajratib qoʻying.
Dasturda chek yopilgan, lekin fiskal chek yoʻq	Toʻlov usuli fiskal kassaga bogʻlanmagan yoki dastur modul bilan aloqada emas	Fiskal kalit (USB yoki modul) ulanganini tekshiring, chekni fiskallashtirishga qayta yuboring, qoʻllab-quvvatlash xizmatiga qoʻngʻiroq qiling.

7 sabab batafsil

1. Fiskal modul toʻlgan

Fiskal modul chek maʼlumotlarini kriptografik himoya qiladigan jismoniy qurilma. Uning sigʻimi Z-hisobotlarda oʻlchanadi: har bir yopilgan smena joy egallaydi. Xotira tugaganda modul almashtirilmaguncha onlayn-NKM yoki virtual kassadan foydalanib boʻlmaydi. Toʻlgan modul TXKM xodimiga topshiriladi. buxgalter.uz saytida shu mavzuda oʻquvchi savoli bor: modul toʻlib qolgan va muassasa uzoq vaqt ishlay olmagan. Bunday toʻxtab qolish yoʻqotilgan tushum degani. Shuning uchun modul qanchalik toʻlganini bloklash kuni emas, oldindan tekshirib turing.

2. Operator bilan aloqa yoʻq

Internet boʻlmasa, kassa chekni oflayn bera oladi, ammo maʼlumotlarni operatorga belgilangan muddatda yuborish kerak. Tijoriy manbalarda muddatlar turlicha koʻrsatiladi, shuning uchun aniq qiymatni Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 23-noyabrdagi 943-son qarori bilan tasdiqlangan Nizomdan tekshiring. nrm.uz maʼlumotlariga koʻra, 2026-yil 22-oktabrdan Nizom VMQning 2026-yil 20-iyuldagi 393-son qarori bilan kiritilgan oʻzgarishlar bilan amal qiladi, shuning uchun uning amaldagi tahririni koʻring. Boshqa davlatlar, masalan, Rossiya va Qozogʻiston meʼyorlarini 943-son Nizom boʻyicha tekshirmasdan Oʻzbekistondagi kassalarga tatbiq etib boʻlmaydi.

3. «Naqd» tugmasi faol emas

Taqiqning asosi 2025-yil 10-dekabrdagi PF-246-son Farmon. 2026-yil 1-apreldan alkogol, tamaki va yana bir qator tovar va xizmatlar uchun naqd pul bilan toʻlab boʻlmaydi. 2-bandning «d» kichik bandi 2026-yil 27-avgustdagi PF-175-son Farmon bilan yangi tahrirda bayon etilgan, shuning uchun roʻyxatni amaldagi tahrir bilan solishtiring. 2026-yil 3-aprelda Soliq qoʻmitasi 28 800 ta MXIKdan iborat roʻyxatni eʼlon qildi. Chekda shunday tovardan bittasi boʻlsa ham, butun chek faqat naqdsiz toʻlanadi. Soliq qoʻmitasi raisining oʻrinbosari J. Abdiyev 2026-yil 27-martda tushuntirib oʻtganidek, taqiqlangan tovar chekda turgan ekan, «naqd» tugmasi oʻchirilgan boʻladi. Butun savat uchun naqdsiz toʻlov ochiq qoladi.

Zaldan misol: choyxonada bir davra palov, choy va pivo buyurtma qilib, naqd toʻlamoqchi. Kassir hisobni boʻladi: pivo alohida chek bilan karta yoki QR orqali, taom va choy esa naqd pulga toʻlanadi.

4. MXIK xatosi yoki MXIK yoʻqligi

2022-yil 1-yanvardan MXIKsiz chek berish taqiqlangan. MXIKdagi xatolar, masalan kod eskirgani yoki notoʻgʻri koʻrsatilgani, chek bilan bogʻliq muammolarning odatiy sababidir. MXIKni tasnif.soliq.uz saytidagi klassifikatorning amaldagi versiyasi bilan solishtiring, ayniqsa yetkazib beruvchi almashganidan keyin. Xatoli chek allaqachon urilgan boʻlsa, u my3.soliq.uz saytidagi «Onlayn-NKM va virtual kassalar haqida maʼlumot» xizmatida «Chekni tuzatish» orqali tuzatiladi.

5. QQS stavkasi xatosi

2025-yil maydan korporativ kartalar bilan toʻlovda cheklarni roʻyxatdan oʻtkazishga yangi talablar amal qiladi. Sozlamalari notoʻgʻri boʻlgan kassa bunday cheklarni urmaydi va QQS stavkasi mos kelmasligi haqida xato beradi. Umuman olganda, chek Texnik talablarning 5 va 8-bandlaridagi majburiy talablardan kamida bittasiga mos kelmasa, onlayn-NKMdan foydalanib boʻlmaydi. Bu uskuna emas, sozlama masalasi.

6. Muddati oʻtgan markirovkalangan tovar

2026-yil 1-martdan raqamli markirovkasi bor va yaroqlilik muddati oʻtgan tovarlar uchun kassa chekini chop etib boʻlmaydi (onlayn-NKMni qoʻllash tartibi boʻyicha nrm.uz huquqiy bazasi maʼlumotlariga koʻra). Kafeda bular, masalan, suv va tamaki boʻlishi mumkin. Kassada nimani skanerlash kerak-u, nimani kerak emasligini «PF-175dan keyin umumiy ovqatlanishda markirovka» maqolasida tahlil qildik.

7. Toʻlov usuli fiskal kassaga bogʻlanmagan

Baʼzan kassa dasturida buyurtma yopilgan, lekin fiskal chek yoʻq. Mumkin boʻlgan sabablardan biri: yangi toʻlov usuli, masalan yangi QR yoki agregator, dasturga qoʻshilgan, ammo fiskal modulga bogʻlanmagan. Bunday chek fiskallashtirishga ketmaydi, uni qayta yuborish kerak. USB-kalit yoki modul ulanganini ham tekshiring. Avval kabel va ulanishni koʻring, keyin qoʻllab-quvvatlash xizmatiga qoʻngʻiroq qiling.

Kassir uchun eslatma: chop eting va kassa yoniga ilib qoʻying

1. Ekrandagi xabarni oxirigacha oʻqing va telefonga suratga oling.
2. «Naqd» tugmasi kulrangmi? Bu buzilish emas. Karta yoki QR taklif qiling yoki chekni boʻling.
3. MXIK yoki QQS xatosimi? Pozitsiyani chetga qoʻying, qolganini uring va smena kattasiga xabar bering.
4. Aloqa yoʻqmi? Router va kabelni tekshiring, zaxira internetni yoqing.
5. Kassa smenani ochmayaptimi yoki modul xotirasi haqida yozyaptimi? Darhol boshqaruvchiga qoʻngʻiroq qiling: TXKM kerak.
6. Chek oʻrniga kvitansiya bermang va buyurtmalarni «keyinroq urish uchun» yozib qoʻymang.
7. Kassa dasturining qoʻllab-quvvatlash xizmatiga qoʻngʻiroq qiling, xato matni va kassa raqamini ayting.
8. Nosozlik vaqtini va urilmay qolgan buyurtmalar raqamlarini yozib, boshqaruvchiga topshiring.

Ega uchun chek-list: kassa toʻxtab qolmasligi uchun nimani tekshirish kerak

• Oyiga bir marta: fiskal modul qanchalik toʻlganini. Almashtirishga bloklash kuni emas, oldindan buyurtma bering.
• Yetkazib beruvchi yoki menyu almashganda: taom va tovar kartochkalaridagi MXIKni tasnif.soliq.uz boʻyicha.
• 2026-yil 3-apreldan keyin: menyudagi qaysi pozitsiyalar naqd pul taqiqlangan MXIK roʻyxatiga kirishini (alkogol, tamaki). Ofitsiantlarga hisobni qanday boʻlishni tushuntiring.
• QQS sozlamalari: buxgalter stavkani va korporativ karta bilan toʻlov ssenariysini tekshiradi.
• Markirovkalangan tovarlar: vitrinadagi suv va boshqa markirovkalangan tovarlarning yaroqlilik muddatini haftada bir marta.
• Toʻlov usullari: har bir yangi usul (QR, terminal, agregator) fiskal kassaga bogʻlangan boʻlsin. Sinov chekini ishga tushirishdan oldin uring.
• Aloqa: ikkinchi operatordan zaxira internet.
• 2026-yil 22-oktabrgacha va undan keyin: VMQning 393-son qarori bilan 943-son Nizomga kiritilgan oʻzgarishlarni. Buxgalter yoki kassa yetkazib beruvchisidan ularni aynan sizning kassangiz misolida tushuntirib berishini soʻrang.

Soliq tekshiruviga tayyorlanayotgan boʻlsangiz, kafe uchun 2026-yil kuzgi tekshiruv chek-listi asqotadi. Kassa turini hali tanlayotgan boʻlsangiz, virtual kassa va onlayn-NKM 9 mezon boʻyicha taqqoslangan maqolani koʻring.

AliPosʼda bu qanday ishlaydi

AliPos kassasi cheklarni Oʻzbekiston talablariga muvofiq fiskallashtiradi va markirovkalangan mahsulotlar bilan ishlaydi. Muassasaga lokal server oʻrnatiladi: internet uzilganda kassa, ofitsiant ilovasi va oshxona lokal tarmoq orqali ishlashda davom etadi, aloqa tiklangach esa maʼlumotlar bulut bilan sinxronlanadi. EPOS fiskallashtirishni ulash (USB-kalit va SIM-karta) modulsiz 1 140 000 soʻm, modul bilan 1 500 000 soʻm turadi. Batafsil maʼlumot «Fiskallashtirish» sahifasida. Qoʻllab-quvvatlash xizmati +998 55 704-99-99 raqami orqali 24/7 ishlaydi: murojaatlarning 99 foizi 15 daqiqadan kam vaqtda hal qilinadi. Tushlik paytidagi navbat tarqalib ketmasidan ulgurish uchun aynan shuncha vaqt bor.

Koʻp beriladigan savollar

Kassa chek chiqarmayapti: kassir birinchi navbatda nima qilishi kerak?

Xato haqidagi xabarni oʻqib, suratga olishi, uni yuqoridagi jadvaldan topishi va oʻng ustundagi harakatni bajarishi kerak. Sabab odatda ekrandagi xabardan bilinadi: modul, aloqa, MXIK, QQS, markirovka yoki toʻlov usuli. Hech qanday holatda cheksiz sotish va chek oʻrniga kvitansiya berish mumkin emas. Muammo hal boʻlmasa, kassa qoʻllab-quvvatlash xizmatiga qoʻngʻiroq qiling.

Toʻlgan fiskal modul qayerga topshiriladi?

Toʻlgan modul TXKM xodimiga topshiriladi. Almashtirilmaguncha onlayn-NKM yoki virtual kassadan foydalanib boʻlmaydi, shuning uchun modul sigʻimini oldindan kuzatib boring.

Nega «naqd» tugmasi bosilmayapti?

Chekda 2026-yil 1-apreldan naqd toʻlov taqiqlangan roʻyxatdagi MXIKli tovar bor (PF-246). Bu pozitsiyani alohida naqdsiz chekka oʻtkazing yoki butun buyurtmani karta yoki QR orqali toʻlang.

Kassa buzilganda kvitansiya berish mumkinmi?

Yoʻq. PF-5813ga koʻra, fiskal belgisiz chek NKMsiz savdo bilan tenglashtiriladi. Roʻyxatdan oʻtgan zaxira kassadan foydalaning yoki nosozlik sababini bartaraf eting.

MXIK xatosi bilan urilgan chekni qanday tuzatish mumkin?

my3.soliq.uz saytidagi «Onlayn-NKM va virtual kassalar haqida maʼlumot» xizmatida «Chekni tuzatish» orqali. Kassadagi tovar kartochkasida ham kodni tuzatish kerak, aks holda xato takrorlanadi.

Kassa siz istagandan koʻra tez-tez toʻxtab qolayotgan boʻlsa, yuqoridagi chek-listdan boshlang va har bir xatoni alohida tahlil qiling. Lokal serverli, fiskallashtirish va 24/7 qoʻllab-quvvatlash bilan ishlaydigan kassa haqida oʻylayotgan boʻlsangiz, AliPos tariflarini koʻring yoki alipos.uz/uz/connect sahifasida ariza qoldiring. Sizga qoʻngʻiroq qilib, bu sizning muassasangizda qanday ishlashini aytib beramiz.