Umumiy ovqatlanish uchun MXIK kodi qanday tanlanadi: taom, set va kombo kodi 5 qadamda

Umumiy ovqatlanishda MXIK kodi taom nomiga qarab emas, guruhiga qarab tanlanadi. Palov va manti 10202001 menyu seriyasidagi umumiy «Asosiy taomlar» kodi bilan kassadan oʻtkaziladi. Qoʻshimcha xizmatlar, masalan bir martalik idish va stol bron qilish, 10202002 seriyasiga, banket va keytering esa 10202003 seriyasiga kiradi. Nomenklaturaga mos kelmaydigan kod uchun soliq organi Soliq kodeksi 223-moddasining 5-qismiga koʻra sotuv summasining 1% miqdorida jarima soladi. Quyida kafe menyusi uchun jadval, set, kombo va yetkazib berish tahlili hamda kassani sozlashning 5 qadami keltirilgan.

Umumiy ovqatlanish kodlari qanday tuzilgan: yuzlab pozitsiya oʻrniga uchta seriya

2022-yil 28-noyabrdan Soliq qoʻmitasi tasnif.soliq.uz katalogidagi umumiy ovqatlanish kodlarini yiriklashtirdi. Avval kodlar soni 306 ta edi, endi 47 ta qoldi, ulardan 26 tasi taomlarga tegishli. Eski kodlar 2022-yil 9-dekabrgacha amal qildi. Agar nomenklaturani kassaga undan oldin kiritgan boʻlsangiz va shundan beri tekshirmagan boʻlsangiz, ishni aynan shundan boshlang. Hozir katalog Vazirlar Mahkamasining 28.04.2025 dagi 263-son qarori bilan tasdiqlangan Nizom asosida yuritiladi.

• 10202001 — umumiy ovqatlanish menyusi. Muassasa tayyorlaydigan va sotadigan hamma narsa shu yerga kiradi.
• 10202002 — muassasalardagi boshqa xizmatlar. Stol bron qilish, ovqat yetkazib berish, bir martalik idish, bolalar xonasi, pullik avtoturargoh.
• 10202003 — muassasalar va banket zallaridagi keytering va tadbirlar. Bunga buyurtma asosida ovqatlantirish hamda boshlovchi, musiqachilar kabi qoʻshimcha xarajatlarni oʻz ichiga olgan tadbirlar kiradi.

«Menyu» guruhi 10 turga boʻlinadi: fast-fud, gazaklar, salatlar, shoʻrvalar, non, asosiy taomlar, souslar va garnirlar, desertlar, kompleks ratsionlar hamda alkogolsiz ichimliklar. Katalog operatori «palov», «manti», «kabob» kabi nomlar boʻyicha boʻlinmani ataylab qilmagan, chunki soliq maʼmuriyatchiligi uchun bunga ehtiyoj yoʻq. Buni Buxgalter.uz saytidagi tasnif.soliq.uz da MXIK qidirish boʻyicha tahlil ham tasdiqlaydi.

Kafe menyusi uchun MXIK jadvali

Jadvalda katalogdagi seriya va guruh koʻrsatilgan. Toʻliq 17 xonali kodni va ruxsat etilgan oʻlchov birliklarini tasnif.soliq.uz dagi kod kartochkasidan oling.

Menyu pozitsiyasi	Seriya	Katalogdagi guruh	Nimaga eʼtibor berish kerak
Palov, manti, kabob	10202001	Umumiy ovqatlanish korxonasi tayyorlagan asosiy taomlar	Alohida kodlar yoʻq. Tasnifda «palov» deb qidirsangiz, faqat ziravor kodlari chiqadi
Shashlik	10202001	Asosiy taomlar	Palovga oʻxshatib chiqarilgan xulosa. Shashlik boʻyicha bevosita tushuntirish yoʻq
Shoʻrva, mastava	10202001	Shoʻrvalar	—
Achchiq-chuchuk, olivye	10202001	Salatlar	—
Non, patir	10202001	Non	Non alohida pozitsiya sifatida sotilsa
Souslar, garnirlar	10202001	Souslar va garnirlar	—
Tortlar, pirojniylar	10202001	Desertlar	—
Choy, qahva, kompot, limonad	10202001	Alkogolsiz ichimliklar	—
Burger, hot-dog, shaurma	10202001	Fast-fud (10202001002000000)	Katalogdagi guruh tavsifi bilan solishtiring
Set, biznes-lanch	10202001	Kompleks ratsionlar yoki «dona (set)» birlikli fast-fud	Ekspert tavsiyasi, quyidagi boʻlimga qarang
Yetkazib berish	10202002 yoki 10202003	Manbalar oʻrtasida farq bor	Kodni tekshiring, shubha boʻlsa tushuntirish soʻrang
Bir martalik idish, bron, bolalar xonasi	10202002	Boshqa xizmatlar	Chekda alohida qator bilan
Majburiy depozit	10202002	10202002004000001 «Majburiy depozit uchun oldindan toʻlov»	«Sotuv» cheki. Kodni katalogning amaldagi versiyasi bilan solishtiring
Banket, tadbir	10202003	Muassasalar va banket zallaridagi tadbirlar	Boshlovchi va musiqachilar bilan birga

Set va kombo: kafelar eng koʻp xato qiladigan joy

Set

Amaliyotdan odatiy holat: kafe buxgalteri set uchun «Bir nechta tovardan iborat toʻplam va jamlanmalar» kodini tanlagan. Avtomatlashtirish boʻyicha maslahatchi buni xato deb hisoblagan, chunki bu kod umumiy ovqatlanish guruhiga kirmaydi. Uning Buxgalter.uz dagi tahliliga koʻra, ikki variant bor:

• Kompleks ratsionlar: 10202001009000001 — nonushta, 10202001009000002 — tushlik, 10202001009000003 — kechki ovqat.
• Fast-fud 10202001002000000: bu kodning oʻlchov birliklari orasida «dona (set)» bor.

Bu normativ hujjat emas, ekspertning amaliy tavsiyasi. Yakuniy tanlovni tasnifdagi kod kartochkasi bilan solishtiring.

Kombo

Oʻzbekistonda kombo boʻyicha rasmiy tushuntirish topmadik. Rossiyadagi kompleks tushlik qoidalarini bu yerda qoʻllab boʻlmaydi. Buxgalter bilan kelishib olish kerak boʻlgan ishchi sxemani taklif qilamiz:

• Kombo menyuda oʻz narxiga ega alohida pozitsiya boʻlsa (masalan, 45 000 soʻmlik «Palov + choy kombo»), uni set kabi bitta qator bilan kassadan oʻtkazing: kompleks ratsion yoki «dona (set)» birlikli fast-fud kodi bilan.
• Mehmon kombo-ni alohida sotiladigan taomlardan oʻzi yigʻib, chegirma olsa, har bir pozitsiyani oʻz kodi bilan oʻtkazing (palov — asosiy taomlar, choy — alkogolsiz ichimliklar) va chegirmani chekda qoʻllang. Shunda chekdagi kod tarkibga aniq mos keladi.

Butun kombo-ni tezroq boʻlgani uchungina ichimlik yoki bitta taom kodi bilan oʻtkazmang.

Yetkazib berish va banket: manbalardagi farq va kassa uchun sxema

Yetkazib berish

Bu masalada manbalar bir-biridan farq qiladi. Soliq qoʻmitasi 2022-yilda ovqat yetkazib berishni 10202002 seriyasiga (boshqa xizmatlar) kiritgan. Buxgalter.uz eksperti esa onlayn-NKM cheklarini tahlil qilganda boshqa kodni koʻrsatgan: 10202003001000000 «Buyurtma asosida, shu jumladan joyiga chiqib ovqatlantirishni tashkil etish xizmatlari (keytering)». U yetkazib berish «fast-fud» sifatida oʻtkazilgan chekni ham xato deb atagan. Shuning uchun:

• yetkazib berish haqini chekda alohida qator bilan koʻrsating;
• amaldagi kodni tasnif.soliq.uz da tekshiring;
• shubha boʻlsa, soliq organidan yozma tushuntirish soʻrang va javobni kassa sozlamalari bilan birga saqlang.

Banket: oldindan toʻlov → tadbir → qoʻshimcha toʻlov

1. Oldindan toʻlov. Majburiy depozit uchun 10202002004000001 «Boshqa toʻlov turlari, majburiy depozit uchun oldindan toʻlov» kodi bor. Buxgalter.uz eksperti toʻlov paytida shu kod va «majburiy depozit» pozitsiyasi bilan «Sotuv» chekini berishni maslahat beradi.
2. Tadbir. Boshlovchi va musiqachilarni ham oʻz ichiga olgan barcha xizmatlari bilan banket 10202003 seriyasiga tegishli.
3. Qoʻshimcha toʻlov. Summa ikki marta hisoblanib ketmasligi uchun oldindan toʻlovni yakuniy chekda qanday hisobga olishni buxgalter va kassa yetkazib beruvchisi bilan oldindan kelishib oling.

1% jarima: soʻmda qancha va kafe yana nimani yoʻqotadi

Agar hisobvaraq-faktura yoki NKM chekida nomenklatura yoxud faoliyat turiga mos kelmaydigan kod koʻrsatilsa, sotilgan tovar va xizmatlar qiymatining 1% miqdorida jarima solinadi. Asos — Soliq kodeksi (OʻRQ-599) 223-moddasining 5-qismi. Norma 2023-yil 1-martdan amal qiladi. Soliq qoʻmitasi kodga biriktirilgan oʻlchov birliklarini ham toʻgʻri qoʻllash kerakligini alohida eslatib oʻtgan.

Hisob-kitob misoli. Kafe oyiga 35 000 soʻmdan 400 porsiya palov sotadi, bu 14 000 000 soʻm. Agar palov begona kod bilan oʻtkazilgan boʻlsa, shu pozitsiya boʻyicha jarima oyiga 140 000 soʻm boʻladi. Agar notoʻgʻri kod butun menyuda turgan boʻlsa va tushum 150 mln soʻm boʻlsa, jarima 1 500 000 soʻmga yetadi.

Boshqa oqibatlar ham bor. MXIK kodi notoʻgʻri boʻlsa yoki umuman koʻrsatilmasa, soliq imtiyozlari notoʻgʻri qoʻllanadi, hatto bekor qilinishi ham mumkin. Bundan tashqari, mehmon chek boʻyicha keshbekdan mahrum boʻladi.

5 qadam: kafe kassasida MXIK kodini qanday sozlash kerak

1. Menyuni kassadan roʻyxat koʻrinishida yuklab oling: nomi, narxi, joriy kodi, oʻlchov birligi.
2. Pozitsiyalarni jadval boʻyicha taqsimlang: menyuning 10 ta guruhi, qoʻshimcha xizmatlar (10202002), banket va keytering (10202003).
3. Har bir kodni tasnif.soliq.uz da tekshiring. Kod umumiy ovqatlanish guruhiga tegishli, faol va mos oʻlchov birligiga ega boʻlishi kerak.
4. Set, kombo, yetkazib berish va depozit masalalarini alohida hal qiling. Qarorni buxgalter bilan birga yozma ravishda qayd eting.
5. Kodlarni kassa nomenklaturasiga kiriting va sinov chekini chiqaring. Har bir yangi taom qoʻshilganda va vaqti-vaqti bilan tekshiruvni takrorlang.

Nima qilmaslik kerak:

• palov uchun alohida kod soʻrab ariza bermang: operator rad etadi va umumiy kodni tavsiya qiladi;
• oʻzingiz tayyorlagan taomlar uchun umumiy ovqatlanish guruhiga kirmaydigan kodlarni («toʻplam va jamlanmalar», chakana tovarlar) olmang;
• yetkazib berishni fast-fud sifatida oʻtkazmang;
• butun menyuga guruhlarga ajratmasdan bitta kod qoʻymang.

Agar xato chekka tushib qolgan boʻlsa yoki kerakli kod boʻlmasa

Onlayn-NKMdan chiqqan chekdagi notoʻgʻri kod soliq organi saytidagi «NKM cheklari haqida maʼlumot» xizmati orqali tuzatiladi. Bitta tuzatishning oʻzi yetmaydi: nomenklaturani kassaning oʻzida ham toʻgʻrilang, aks holda xato keyingi chekda takrorlanadi. Soliq qoʻmitasi soliq toʻlovchilarning bir qismi onlayn-NKMning eskirgan dasturida ishlayotganini ham ogohlantirgan.

Agar kerakli kod boʻlmasa, katalog operatoriga soʻrov yuborish mumkin. Spot.uz maʼlumotiga koʻra, u 3 ish kunida koʻrib chiqiladi, boshqa manbalarda 5 kun deyilgan. Yangi kod faqat oʻxshashi yoʻq pozitsiyalar uchun kiritiladi, shuning uchun taomlar boʻyicha bunday soʻrov deyarli har doim natija bermaydi. Ikki yil davomida ishlatilmagan kodlar nofaol holatga oʻtkaziladi. Mavsumiy pozitsiyalarni ishga tushirishdan oldin alohida tekshiring.

Agar kassa texnik sabablarga koʻra chek chiqarmasa, bu boshqa masala: «Kassa chek chiqarmayapti: 7 ta sabab va harakatlar rejasi» tahliliga qarang. Inspektor nimalarni tekshirishining toʻliq roʻyxati kafelar uchun soliq tekshiruvi chek-listida bor.

Koʻp beriladigan savollar

Palov va shashlik uchun qaysi MXIK kodini koʻrsatish kerak?

Palov 10202001 seriyasidagi «Umumiy ovqatlanish korxonasi tayyorlagan asosiy taomlar» guruhiga kiradi. Shashlik ham oʻxshashlik boʻyicha asosiy taomlarga tegishli, lekin u boʻyicha bevosita tushuntirish yoʻq. Toʻliq kodni tasnif.soliq.uz da tekshiring.

Set uchun «Toʻplam va jamlanmalar» kodini olsa boʻladimi?

Avtomatlashtirish boʻyicha maslahatchi buni xato deb hisoblaydi, chunki bu kod umumiy ovqatlanish guruhiga kirmaydi. U kompleks ratsionlarni (10202001009000001–003) yoki «dona (set)» birlikli 10202001002000000 fast-fud kodini taklif qiladi.

Ovqat yetkazib berish qaysi kodga kiradi?

Soliq qoʻmitasi yetkazib berishni 10202002 seriyasiga, ekspertlardan biri esa 10202003001000000 kodiga kiritadi. Yetkazib berishni chekda alohida qator bilan koʻrsating, kodni katalog bilan solishtiring va shubha boʻlsa yozma tushuntirish soʻrang.

Banket uchun oldindan toʻlov qanday rasmiylashtiriladi?

Majburiy depozit uchun 10202002004000001 kodi bor va u boʻyicha «Sotuv» cheki beriladi. Banketning oʻzi 10202003 seriyasiga tegishli.

Chiqarilgan chekdagi notoʻgʻri MXIK kodini qanday tuzatish mumkin?

Soliq organi saytidagi «NKM cheklari haqida maʼlumot» xizmati orqali. Shundan keyin kassa nomenklaturasidagi kodni ham albatta toʻgʻrilang.

Umumiy ovqatlanishda MXIK kodi qanday tanlanadi?

Taom nomi boʻyicha emas, guruh boʻyicha tanlanadi. Palov va kabob uchun «asosiy taomlar» kodi (10202001 seriyasi) olinadi. Qoʻshimcha xizmatlar 10202002 seriyasiga, banket va keytering 10202003 seriyasiga kiradi. Kodni tasnif.soliq.uz saytida tekshiring.

AliPos cheklarni Oʻzbekiston talablariga muvofiq fiskallashtiradi. Ulanish paytida menyuni kassaga oʻzimiz koʻchirib beramiz, shuning uchun koʻchirishdan oldin buxgalterdan MXIK kodlarini shu maqoladagi jadval boʻyicha tekshirib chiqishni soʻrash qulay. Tariflar bilan tanishing yoki ulanish uchun ariza qoldiring: 15 daqiqa ichida qoʻngʻiroq qilib, kassa boʻyicha savollaringizga javob beramiz.