Yangiliklar · 19-noyabr, 2026
Oʻsimlik moyi markirovkasi 2027-yil 1-iyuldan: VMQ-23 va kafe uchun 6 qadam
Oʻsimlik moyini majburiy markirovkalash uchun 2027-yil 1-iyul sanasini Vazirlar Mahkamasining 23-son qarori allaqachon belgilagan. Soliq qoʻmitasining loyihasi (ID 10924) Asl Belgisi orqali ishlash tartibini tavsiflaydi. Nimalar maʼlumligini, nimalar hali yoʻqligini va kafe xaridlar boʻyicha hoziroq qaysi 6 qadamni qoʻyishi kerakligini tahlil qilamiz.

Oʻzbekistonda oʻsimlik moyini majburiy raqamli markirovkalash 2027-yil 1-iyuldan boshlanadi. Bu sanani Vazirlar Mahkamasining 2026-yil 23-yanvardagi 23-son qarori allaqachon belgilagan. 2026-yil 1-iyuldan esa tajriba (pilot) davom etmoqda. 2026-yil 9-oktabrda Soliq qoʻmitasi regulation.adliya.uz portalida Asl Belgisi orqali markirovkalash tartibi boʻyicha qaror loyihasini (ID 10924) muhokamaga qoʻydi. Muhokama oktabr oxirida tugadi, biroq noyabr oʻrtasiga kelib loyiha qabul qilingani haqida xabar yoʻq. Kafe, choyxona, fastfud va novvoyxonalar 2027-yil yozida markirovkasiz moy bilan qolib ketmasligi uchun moy xaridlarini hoziroq koʻrib chiqishi kerak.
Nima boʻldi: VMQ-23 va 10924-loyiha
Avval ikki hujjatni bir-biridan ajratib olaylik. Muddatlar qabul qilingan qarorda belgilangan. Loyiha esa faqat joriy etish tartibini taklif qiladi va markirovkani oʻzi joriy qilmaydi.
- 2026-yil 23-yanvardagi 23-son VMQ amaldagi hujjat hisoblanadi. U Vazirlar Mahkamasining 737-son qaroriga oʻzgartirish kiritib, muddatlarni belgiladi. Moy boʻyicha pilot 1-iyuldan 2026-yil oxirigacha davom etadi, majburiy rejim esa 2027-yil 1-iyuldan boshlanadi. Markirovka TIF TN 1507–1515 tovar guruhlariga tatbiq etiladi. Tahririni lex.uz dagi 737-son VMQ sahifasida tekshirish mumkin.
- Qaror loyihasi (ID 10924) hali qonun emas. Uni Soliq qoʻmitasi tayyorlagan. Hujjat alohida joriy etish tartibini taklif qiladi. Unga koʻra isteʼmol qadogʻiga GS1 DataMatrix kodi tushiriladi. Ishlab chiqaruvchilar, importyorlar, ulgurji va chakana sotuvchilar Asl Belgisi tizimiga ulanadi va tovar harakati haqida hisobot beradi. Markirovka kungaboqar, paxta, soya, zaytun, palma va boshqa moylarni qamrab oladi. Koʻpchilik OAV muhokama muddatini 24-oktabrgacha deb yozgan, buxgalter.uz lentasida esa 25-oktabr koʻrsatilgan.
Loyihaga koʻra moyni kodsiz sotish savdo qoidalarini buzish hisoblanadi, uni nazorat qilish esa soliq organlariga yuklanadi. Pilot davrida kodlar bepul beriladi. Pilotdan keyin ularning narxi qancha boʻlishi hozircha maʼlum emas.
| Bosqich | Muddat | Nimalar maʼlum | Holati |
|---|---|---|---|
| Pilot | 2026-yil 1-iyul – 31-dekabr | Kodlar bepul, tajribada ishtirok etish | Amalda (VMQ-23) |
| Ishlab chiqaruvchi va importyorlar uchun buyurtmalarni boshqarish stansiyalari | 2027-yil 1-yanvargacha | CRPT Turon va Soliq qoʻmitasi taʼminlaydi | Loyiha |
| Kodlarni agregatsiya qilish | 2027-yil 1-yanvardan | Alohida tovarlar yoki qutilar kodlari bitta transport qadogʻi kodiga birlashtiriladi | Loyiha |
| Majburiy markirovka | 2027-yil 1-iyuldan | TIF TN 1507–1515 tovar guruhlari | Amalda (VMQ-23) |
Kafe va restoran uchun bu nimani anglatadi
Moyni deyarli har bir oshxona xarid qiladi. Unda frityurda qovuriladi, osh damlanadi, shashlik marinadlanadi, somsa va pishiriqlar tayyorlanadi. 2027-yil 1-iyul muddati loyiha taqdiriga bogʻliq emas, shuning uchun tayyorgarlik koʻrish har qanday holatda kerak.
Topilgan manbalar hozircha javob bermagan toʻrtta savol bor:
- Umumiy ovqatlanish muomala ishtirokchisi hisoblanadimi? Loyiha bayonlarida ishlab chiqaruvchilar, importyorlar, ulgurji va chakana savdo tilga olingan, umumiy ovqatlanish muassasalari esa alohida koʻrsatilmagan. Qabul qilishda kodni skanerlash va oshxonada sarflanganda uni hisobdan chiqarish kerakmi, bu faqat yakuniy matndan maʼlum boʻladi.
- 5–20 litrli kanistrlar va bochkalar qanday markirovkalanadi? Loyihada isteʼmol qadogʻi haqida gap boradi. HoReCa uchun idishlarni markirovkalash tartibi hozircha yozilmagan.
- Qoldiqlar bilan nima boʻladi? Gap 2027-yil 1-iyuldan keyin qolgan markirovkasiz moy haqida. Oʻzbek manbalarida oʻtish davri normasini topa olmadik.
- Pilotdan keyin kodlar qancha turadi va bu xarid narxiga qanday taʼsir qiladi? Iqtisodchilar biznes xarajatlari oshishi haqida hozirdanoq ogohlantirmoqda.
Bitta qoida allaqachon ishlayapti. VMQ-23 ga koʻra 2026-yil 1-iyuldan markirovkalanadigan tovarlar ulgurji sotilganda tizim EHF shakllantirish paytida sotuvchi Asl Belgisi tizimida roʻyxatdan oʻtganini va kodlar toʻgʻriligini tekshiradi. Moyni markirovkalash majburiy boʻlgach, roʻyxatdan oʻtmagan yetkazib beruvchi sizga hisob-faktura yoza olmay qolishi mumkin.
PF-175: nega uni moyga tatbiq etmaslik kerak
2026-yil 27-avgustdagi PF-175 Farmonning “g” kichik bandi mehmonxonalar va umumiy ovqatlanish korxonalari sotib olgan suv, salqin ichimliklar, pivo va tamaki kodlarini oxirgi isteʼmolchiga sotilgan deb hisoblaydi. Oʻsimlik moyi bu roʻyxatda yoʻq. Bundan tashqari, umumiy ovqatlanish uchun bu norma qachondan kuchga kirishini manbalar turlicha koʻrsatadi: 28.08.2026, 1.09.2026 yoki 1.01.2027. Moy uchun ham shunday yengillikka umid qilsangiz, Soliq qoʻmitasi yoki CRPT Turon operatoridan yozma javob oling.
Hozir nima qilish kerak: 6 qadam
- Moy xaridlari reyestrini tuzing (2026-yil dekabr oxirigacha). Barcha yetkazib beruvchilar, moy turi, qadoq (1–5 litrli butilka, kanistr, bochka) va oylik hajmni yozib chiqing. Masalan, ikkita frityur apparati bor fastfud haftasiga 20 litrli 3 ta kanistr oladi, bu oyiga taxminan 260 litr boʻladi. Bunga osh, salat va pishiriqlar uchun ketadigan moy ham qoʻshiladi.
- Yetkazib beruvchilardan oʻtish rejasini yozma ravishda soʻrang (2027-yil yanvar). Ular pilotda qatnashyaptimi, Asl Belgisi tizimida roʻyxatdan oʻtganmi, aniqlab oling. Kanistr qanday markirovkalanishini, qutiga agregatsiyalangan kod boʻlishini va kodlar EHFda koʻrinishini ham soʻrang. Yetkazib beruvchi faqat ogʻzaki javob bersa, zaxira variant qidiring.
- Kassa va hisob tizimi vendori bilan kodlar qanday qabul qilinishini tekshiring. Kodlar omborga kirim qilishda qabul qilinadimi va oshxonada sarflanganda ularni skanerlash kerak boʻladimi, shuni bilib oling. Skaner kerak boʻlsa, AliPos uskunalari narxlar roʻyxatida 2D-skaner 50 $ turadi. Uni oldindan emas, yakuniy matn chiqqandan keyin xarid qiling.
- PF-175 moyga tatbiq etiladimi, aniqlang. Soliq qoʻmitasi yoki CRPT Turonga yozma soʻrov yuboring. Javob kelmaguncha moyga yengillik amal qilmaydi deb hisoblang.
- 2026-yil oxirida markirovkasiz moy zaxirasini toʻplamang. Bu qonun talabi emas, ehtiyot chorasi. Misoldagi fastfud uchun yarim yillik zaxira taxminan 1 560 litrni tashkil qiladi. Oʻtish davri boʻlmasa, bu tovar muammoga aylanadi. Qozogʻistonda markirovkasiz moyni yaroqlilik muddati tugaguncha sotishga ruxsat berilgan, lekin bu boshqa yurisdiksiya.
- Buxgalterni jalb qiling va holatni kuzatib boring. Ikki haftada bir marta regulation.uz va lex.uz ni tekshirib turing. Qaror qabul qilingach, muddatlarni, ishtirokchilar roʻyxatini, katta idishlar uchun qoidalarni va qoldiqlar boʻyicha normani solishtirib chiqing.
Nima qilish shart emas
- Umumiy ovqatlanish moyni skanerlashi kerakmi yoki yoʻqmi, maʼlum boʻlmaguncha barcha filiallarga skaner sotib olmang.
- 10924-loyihani qabul qilingan qonun deb hisoblamang. PF-175 moyni markirovkadan ozod qiladi deb ham oʻylamang.
- Ishonchli yetkazib beruvchini faqat u hali pilotda qatnashmayotgani uchun shoshib almashtirmang. Avval undan oʻtish rejasini oling.
- Markirovka uchun “jarima”ni telefon orqali yoki joyida hujjatsiz toʻlamang. Tekshiruvchining oʻzini qanday tekshirishni tuman gaz xizmatining soxta tekshiruvi haqidagi maqolada koʻrib chiqqanmiz.
Hisob tayyorgarlikka qanday yordam beradi
1-qadamdagi reyestrni ombor maʼlumotlaridan yigʻish eng oson. Moy osh, lagʻmon va kartoshka fri texkartalariga kiritilgan boʻlsa, har bir taom boʻyicha sarf litr va soʻmda koʻrinadi. Buni qanday sozlashni 5 qadamda texkarta tuzish haqidagi maqolada koʻrsatganmiz. Pilotdan keyin moy qimmatlasa, fudkost haqidagi maqoladagi reja menyudagi narxlarni qayta hisoblashga yordam beradi. AliPos tizimida kirim, chiqim, inventarizatsiya va texkartalar Standard tarifiga kiradi (oyiga 39 $), markirovkalangan mahsulotlar bilan ishlash esa allaqachon qoʻllab-quvvatlanadi. Qarorning yakuniy matni chiqqach, moy kodlari qanday qabul qilinishini qoʻllab-quvvatlash xizmatidan aniqlang.
Koʻp beriladigan savollar
Oʻsimlik moyi markirovkasi qaysi sanadan majburiy?
2026-yil 23-yanvardagi 23-son VMQ ga koʻra 2027-yil 1-iyuldan majburiy. 2026-yil oxirigacha pilot davom etadi.
10924-loyiha qabul qilinganmi?
2026-yil noyabr oʻrtasiga kelib qabul qilingani haqida xabar yoʻq. Muhokama oktabr oxirida tugagan. Holatni regulation.uz va lex.uz da tekshirib turing.
Kafe oshxonada moy kodini skanerlashi kerakmi?
Hozircha nomaʼlum, chunki loyiha bayonlarida umumiy ovqatlanish alohida muomala ishtirokchisi sifatida koʻrsatilmagan. Yakuniy matnni kuting va tartibni kassa vendoridan aniqlang.
PF-175 moyga taalluqlimi?
“g” kichik bandida suv, ichimliklar, pivo va tamaki sanab oʻtilgan, moy esa bu roʻyxatda yoʻq. Soliq qoʻmitasining yozma tushuntirishisiz bu normaga tayanmang.
2027-yil 1-iyuldan keyin markirovkasiz qoldiqlardan foydalanish mumkinmi?
Oʻzbekistonda oʻtish davri normasini topmadik. Shu sababli 2026-yil oxirida markirovkasiz moydan katta zaxira qilmagan maʼqul.
Har bir taomga qancha moy ketishini va u qaysi yetkazib beruvchilardan kelishini oldindan koʻrmoqchi boʻlsangiz, ombor va texkartalar bor AliPos tariflarini koʻring yoki demo uchun ariza qoldiring. Hisobni sizning menyuingiz misolida koʻrsatamiz va markirovka boʻyicha savollaringizga javob beramiz.
