Umumiy ovqatlanishda alkogol sotish huquqi uchun yigʻim 2027-yildan: PF-100, BHMning 10 foizi va hisob-kitob

2027-yil 1-yanvardan kafe va restoranlar umumiy ovqatlanishda alkogol realizatsiya qilganlik uchun alohida yigʻim oʻrniga alkogol sotish huquqi uchun yagona yigʻim toʻlaydi. Stavka BHMning 10 foizini tashkil etadi va doʻkonlar uchun ham, kafelar uchun ham bir xil boʻladi. Bu Prezidentning 2026-yil 26-maydagi PF-100-son Farmoni 4-bandining «a» kichik bandida belgilangan. Amaldagi BHM 440 000 soʻm boʻlgani uchun yigʻim oyiga 44 000 soʻmni tashkil etadi. Farmon haqidagi yangiliklarda tilga olingan 41 200 soʻm avvalgi BHMdan hisoblangan.

PF-100 boʻyicha nima oʻzgaradi

Hozir alkogol sotuvchilar ikki yigʻimdan birini toʻlaydi: chakana savdo huquqi uchun yigʻim (doʻkonlar) yoki umumiy ovqatlanishda realizatsiya qilish huquqi uchun yigʻim (kafe, restoran, barlar). Yigʻim miqdori joylashuvga bogʻliq: Toshkentda stavka eng yuqori, qishloq joylarida esa eng past.

Farmon 2027-yil 1-yanvardan bu tartibni oʻzgartiradi:

• Ikki yigʻim oʻrniga bitta yigʻim. Chakana savdo va umumiy ovqatlanish uchun stavka umumiy boʻladi.
• Stavka BHMning 10 foizi. Farmon matnida stavka Toshkent, viloyat markazlari va tumanlar boʻyicha ajratilmagan, yaʼni hamma uchun bir xil. Buni Soliq kodeksiga kiritiladigan oʻzgartishlar yoki 2027-yilgi davlat budjeti toʻgʻrisidagi qonun yakuniy tasdiqlaydi.
• Hujjat. PF-100-son Farmon Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasida 2026-yil 28-mayda 06/26/100/0543-son bilan eʼlon qilingan. Matni: lex.uz/ru/docs/8237115.

Ikki normani adashtirmang. 2026-yil 1-iyundan alkogol va tamaki uchun naqd pul qabul qilish huquqi xuddi shu Farmonning 3-bandida belgilangan. Bu alohida mavzu va u allaqachon amalda. Bu haqda «Kafeda alkogol uchun naqd toʻlov 1-iyundan: PF-100 va kassada 5 qadam» maqolasida batafsil yozilgan. Yagona yigʻim esa yetti oy keyin kuchga kiradi.

Yana bir koʻp uchraydigan xato. Ayrim yangiliklarda yigʻim haqidagi xatboshi yonida «Toshkent shahri bundan mustasno» degan izoh turibdi. Aslida bu izoh tadbirkorlarga maydoni 1 000 kv. m dan katta binolarni ijaraga berishdagi eng kam ijara stavkalariga tegishli. Alkogol yigʻimiga uning aloqasi yoʻq.

Nega 41 200 emas, 44 000 soʻm

Yigʻim bazaviy hisoblash miqdori (BHM)ga nisbatan foizda hisoblanadi, shuning uchun uning soʻmdagi miqdori BHM bilan birga oʻzgaradi:

• 2024-yil 1-oktabrdan 375 000 soʻm;
• 2025-yil 1-avgustdan 412 000 soʻm, shuning uchun 2026-yil mayida BHMning 10 foizi 41 200 soʻmga teng edi;
• 2023-yil 23-iyundagi emas, 2026-yil 23-iyundagi PF-115-son Farmonga koʻra 2026-yil 1-sentabrdan 440 000 soʻm, shuning uchun hozir BHMning 10 foizi 44 000 soʻmga teng (indeksatsiya haqida Spot.uz).

Agar yanvargacha yoki 2027-yil davomida BHM yana indeksatsiya qilinsa, yigʻim avtomatik ravishda oʻzgaradi. Topilgan manbalarda qaysi BHM qoʻllanishi hali aytilmagan: hisoblangan sanadagisimi yoki 1-yanvar holatidagisimi. Bu Soliq kodeksiga kiritiladigan oʻzgartishlardan maʼlum boʻladi. Quyidagi hisob-kitoblar 440 000 soʻmlik BHM boʻyicha qilingan.

«Avval va endi» jadvali: Toshkent va viloyatlar

«Avval»: 2025-yilgi budjet toʻgʻrisidagi 2024-yil 24-dekabrdagi OʻRQ-1011-son Qonunga koʻra umumiy ovqatlanish uchun yigʻimning eng yuqori stavkalari (lex.uz/ru/docs/7277659). «Endi»: BHM 440 000 soʻm boʻlganda uning 10 foizi.

Kafe qayerda ishlaydi	Avval, soʻm/oy	Endi, soʻm/oy	Oʻzgarish	Avval, yiliga	Endi, yiliga
Toshkent	600 000	44 000	−92,7%	7 200 000	528 000
Nukus va viloyat markazlari	420 000	44 000	−89,5%	5 040 000	528 000
Boshqa shaharlar	300 000	44 000	−85,3%	3 600 000	528 000
Boshqa aholi punktlari	150 000	44 000	−70,7%	1 800 000	528 000

Jadvalga uchta izoh:

• Bular eng yuqori stavkalar. Amaldagi stavkani mahalliy Kengash belgilaydi va u eng yuqori stavkadan past boʻlishi mumkin. Oʻzingiz qancha toʻlayotganingizni toʻlov hujjatlarida yoki soliq toʻlovchining shaxsiy kabinetida koʻring. Tejovni shu summadan hisoblang.
• 2026-yilgi stavkalarni alohida tekshiring. 2025-yilgi stavkalar 2024-yilgi stavkalar bilan bir xil. 2026-yilgi budjet toʻgʻrisidagi Qonun (2025-yil 25-dekabrdagi OʻRQ-1105) jadvalini hisob-kitobdan oldin lex.uz saytida tekshirib chiqing.
• Agar 2027-yilda eski BHM (412 000 soʻm) qoʻllansa, yigʻim oyiga 41 200 soʻm, yiliga 494 400 soʻm boʻladi.

Kafe qancha tejaydi: misollar

Eng yuqori stavka bilan yagona yigʻim oʻrtasidagi farqni hisoblaymiz:

• Toshkentdagi bari bor restoran: 600 000 − 44 000 = oyiga 556 000 soʻm, yaʼni yiliga 6 672 000 soʻm.
• Samarqanddagi vino kartasi bor kafe (viloyat markazi): 420 000 − 44 000 = oyiga 376 000 soʻm, yiliga 4 512 000 soʻm.
• Tuman shahridagi choyxona: 300 000 − 44 000 = oyiga 256 000 soʻm, yiliga 3 072 000 soʻm.
• Qishloqdagi trassa boʻyidagi kafe: 150 000 − 44 000 = oyiga 106 000 soʻm, yiliga 1 272 000 soʻm.

Yuk eng koʻp Toshkentda kamayadi. Qishloqlardagi umumiy ovqatlanish shoxobchalari uchun ham pasayish sezilarli, lekin kamroq: u yerda stavka avval ham past edi. Taqqoslash uchun: Toshkentdagi doʻkonlarda yigʻim 1 200 000 soʻmdan 44 000 soʻmga tushadi (−96,3%), chunki ularning avvalgi stavkalari umumiy ovqatlanishnikidan ikki baravar yuqori edi.

Agar sizda tarmoq boʻlsa, tejovni alkogol sotiladigan nuqtalar soniga koʻpaytiring. Toshkentdagi uchta kafe eng yuqori stavkalar boʻyicha yiliga taxminan 20 mln soʻm tejaydi.

Hali nimalar noaniq: pivo, toʻlov tartibi, xabarnoma

Pivo uchun yigʻim

2024-yil 1-sentabrdan pivo va tamaki chakana savdosi huquqi uchun BHMning 10 foizi miqdorida oylik yigʻim alohida amal qiladi (Buxgalter.uz tahlili). PF-100ning 4-band «a» kichik bandida faqat alkogol haqida gap boradi, pivo tilga olinmagan. Agar pivo yigʻimi yagona yigʻimga qoʻshilmasa, ham kuchli alkogol, ham pivo sotadigan kafe BHM 440 000 soʻm boʻlganda oyiga 44 000 + 44 000 = 88 000 soʻm toʻlaydi. Barlar va pivo restoranlari uchun bu asosiy ochiq savol.

Muddatlar va davriylik

Amaldagi qoidalarga koʻra yigʻim har oy oldindan, joriy oyning 10-sanasigacha toʻlanadi. Agar savdo boshlangani haqidagi xabarnoma 20-sanagacha berilsa, yigʻim butun oy uchun olinadi, keyinroq berilsa, keyingi oydan olinadi. Farmonda davriylik koʻrsatilmagan, shuning uchun bu tartib 2027-yilda saqlanib qolishi Soliq kodeksiga kiritiladigan oʻzgartishlardan maʼlum boʻladi.

Xabarnoma

Hozir yigʻimni alkogol realizatsiyasini boshlagani haqidagi xabarnomasi soliq organi tomonidan tasdiqlangan tadbirkorlar toʻlaydi. Yigʻimlar birlashtirilgandan keyin xabarnomani qayta berish kerakmi yoki yoʻqmi, manbalarda aytilmagan.

Kafe 2027-yil 1-yanvargacha nima qilishi kerak: 6 qadam

1. Hozir qancha toʻlayotganingizni aniqlang. Soliq toʻlovchining shaxsiy kabinetida soʻnggi oylardagi hisoblashlarni toping. Summani va hududni (Toshkent, viloyat markazi, boshqa shaharlar yoki qishloqlar) tekshiring.
2. 2027-yil budjetiga har bir nuqta uchun oyiga 44 000 soʻm kiriting. Pivo sotsangiz, tushuntirish chiqquncha pivo yigʻimini ham qoʻshib qoʻying.
3. Dekabrda 2027-yil yanvari uchun hisoblangan summani tekshiring. Yigʻim oldindan toʻlanadi, shuning uchun toʻlashdan oldin yanvar qaysi stavka boʻyicha hisoblanganini koʻrib chiqing.
4. Soliq kodeksiga kiritiladigan oʻzgartishlar va 2027-yilgi budjet toʻgʻrisidagi qonunni kuzatib boring. Ulardan qaysi BHM qoʻllanishi, pivo bilan nima boʻlishi va 10-sanagacha toʻlash muddati saqlanib qolishi maʼlum boʻladi.
5. Tejalgan pulni qayerga yoʻnaltirishni hal qiling. Toshkentdagi restoran eng yuqori stavkada yiliga taxminan 6,6 mln soʻm tejaydi. Bu pulni, masalan, vino kartasini kengaytirishga yoki bar uchun idish-tovoq xaridiga sarflash mumkin.
6. Buxgalter yoki autsorserni ogohlantiring. U yanvardan boshlab umumiy ovqatlanish uchun eski yigʻim endi hisoblanmayotganini tekshirsin.

Nima qilmaslik kerak:

• hisoblangan summani tekshirmasdan 2027-yil yanvarini eski stavka boʻyicha toʻlamang;
• soliq organi tushuntirish bermaguncha yangi xabarnomani oʻzingiz bermang;
• pivo yigʻimini toʻlashni toʻxtatmang: u hozircha alohida amal qiladi;
• yagona yigʻimni naqd toʻlov qoidalari bilan adashtirmang: bular Farmonning turli bandlari va turli sanalar.

Yigʻimni hisobotlarda qanday hisobga olish kerak

Agar oylik yigʻim xarajatlarning umumiy hisobida boʻlmasa, uni unutib qoʻyish oson. AliPos Webda hisobotlar va moliya boʻlimi bor, shuning uchun yigʻimni muassasa xarajatlari qatorida hisobga olish mumkin, egasi esa xarajatlarni tushum bilan birga koʻradi.

Agar tekshiruvga tayyorlanayotgan boʻlsangiz, «Umumiy ovqatlanishda soliq tekshiruvi: 2026-yil kuzi uchun kafe chek-listi» maqolasi bilan solishtirib chiqing.

Koʻp beriladigan savollar

Yagona yigʻim qaysi sanadan va qaysi hujjat asosida amal qiladi?

2027-yil 1-yanvardan, Prezidentning 2026-yil 26-maydagi PF-100-son Farmoni 4-bandining «a» kichik bandiga koʻra. Farmon matni lex.uz saytida eʼlon qilingan.

Soʻmda bu qancha: 41 200mi yoki 44 000mi?

2026-yil 1-sentabrdan amal qilayotgan 440 000 soʻmlik BHMda yigʻim oyiga 44 000 soʻmni tashkil etadi. 41 200 soʻm avvalgi 412 000 soʻmlik BHMdan hisoblangan. Agar BHM yana indeksatsiya qilinsa, summa oʻzgaradi.

Toshkent va viloyatlar uchun stavka bir xilmi?

Farmon matnida hududlar boʻyicha boʻlinish yoʻq, stavka hamma uchun BHMning 10 foizi. Buni Soliq kodeksiga kiritiladigan oʻzgartishlar yoki 2027-yilgi budjet toʻgʻrisidagi qonun yakuniy tasdiqlaydi.

Pivo uchun alohida toʻlash kerakmi?

Hozircha ha: pivo savdosi huquqi uchun BHMning 10 foizi miqdoridagi yigʻim alohida amal qiladi. Farmonda pivo tilga olinmagan, shuning uchun tushuntirish chiqquncha bu yigʻimni budjetga kiritib qoʻying.

Yigʻim har oy toʻlanadimi?

Hozir yigʻim har oy oldindan, 10-sanagacha toʻlanadi. Farmonda davriylik koʻrsatilmagan, 2027-yilgi tartibni Soliq kodeksiga kiritiladigan oʻzgartishlar aniqlashtiradi.

Yagona yigʻim alkogol sotish huquqi uchun xarajatlarni kamaytiradi, lekin bu pulni eʼtiborsiz qoldirmay, budjetda hisobga olish kerak. Muassasaning barcha xarajatlari va tushumini bitta tizimda koʻrishni istasangiz, AliPos tariflari bilan tanishing yoki demo va ulanish uchun ariza qoldiring. Biz qayta qoʻngʻiroq qilib, bu sizning formatingizdagi kafeda qanday ishlashini koʻrsatamiz.