Yangiliklar · 4-noyabr, 2026
Oʻzbekistonda umumiy ovqatlanish tadqiqoti 2026: egalar soʻrovi, 12 ta savol
Milliy statistika qoʻmitasi qancha muassasa ishlayotgani va ular qancha sotayotganini koʻrsatadi. Ammo 2026-yil qoidalaridan keyin egalar kassa, soliq rejimi, toʻlov va yetkazib berishni qanday oʻzgartirganini hech kim bilmaydi. Anonim soʻrov boshlayapmiz va faqat yigʻilgan javoblarni eʼlon qilamiz.
Bu tadqiqotning tayyor natijalari hozircha yoʻq. Biz kafe, restoran, choyxona va fastfud egalari orasida anonim soʻrov boshlayapmiz. Milliy statistika qoʻmitasi tovar aylanmasi va muassasalar sonini koʻrsatib turibdi. Biz esa 2026-yil qoidalaridan keyin egalar amalda nima qilganini bilmoqchimiz: kassani almashtirdilarmi, boshqa soliq rejimini tanladilarmi, QR orqali toʻlovni uladilarmi, yetkazib berishni qayta tashkil qildilarmi. Quyida qoidalardagi 5 ta oʻzgarish, anketaning 12 ta savoli va maʼlumotlar bilan qanday ishlashimiz haqida yozdik. Faqat oʻzimiz yigʻgan maʼlumotlarni eʼlon qilamiz.
Rasmiy maʼlumotlardan nimalar maʼlum
Milliy statistika qoʻmitasining UzDaily keltirgan maʼlumotlariga koʻra, bozor oʻsmoqda:
| Koʻrsatkich | Qiymat | Davr |
|---|---|---|
| Umumiy ovqatlanish korxonalari | 30 888 ta (148 ta yirik, 30 740 ta kichik va mikrofirma) | 2026-yil 1-oktabr holatiga |
| Umumiy ovqatlanish tovar aylanmasi | 229,7 trln soʻm | 2026-yil yanvar–sentabr |
| Real oʻsish | +23,5% | 2026-yil yanvar–sentabr |
Mustaqil tahlilchilarning baholari ham bor. Iqtisodiy tadqiqotlar va islohotlar markazi (ITIM) 2024-yil maʼlumotlari asosida quyidagilarni yozadi (Kursiv Uzbekistan):
- 2024-yilda umumiy ovqatlanishdagi kuzatilmaydigan ulush 87% ga yetgan;
- kafe va restoranlar xaridlarining 65% anʼanaviy bozorlar orqali amalga oshiriladi;
- isteʼmolchilarning 37% fiskal chek soʻramaydi.
Bu 2026-yil oʻzgarishlaridan oldingi maʼlumotlar, shuning uchun ularni «oldingi holat» sifatida olish mumkin. BMT Taraqqiyot dasturining (BMTTD) umumiy ovqatlanishdagi norasmiylik sabablari haqidagi hisoboti 2026-yilda chiqdi. Biroq u muassasalarning naqdsiz toʻlov va markirovkaga munosabatini emas, boshqa masalalarni oʻrganadi.
Xulosa shunday: muassasalar soni va ular qancha sotishini bilamiz. Lekin ular zalda, kassada va buxgalteriyada nimani oʻzgartirganini bilmaymiz.
2026-yildagi 5 ta oʻzgarish: biz nimalar haqida soʻraymiz
Anketaga faqat 2026-yilda amalda boʻlgan normalar kiritildi.
| Oʻzgarish | Hujjat va sana | Muassasa uchun nimani anglatadi |
|---|---|---|
| 1. Alkogol va tamaki sotishda naqd pul taqiqlandi | 10.12.2025 dagi PF-246, 2026-yil 1-apreldan | Alkogol va tamaki uchun toʻlov faqat karta va toʻlov tizimlari orqali qabul qilingan |
| 2. Umumiy ovqatlanish muassasalari va mehmonxonalarga alkogol va tamaki uchun naqd pul olishga yana ruxsat berildi | 26.05.2026 dagi PF-100, 2026-yil 1-iyundan | Bu pozitsiyalar boʻyicha kassani yana naqd pul qabul qilishga qaytarish mumkin |
| 3. Yangi soliq shartlari | PF-100, 2026-yil 1-iyundan | Umumbelgilangan rejimga oʻtish chegarasi 12 000 BHM (4,944 mlrd soʻm). Umumbelgilangan rejimda QQSning 40% gachasi naqdsiz tushum ulushidan qatʼi nazar qaytariladi. Yangi tanlov paydo boʻldi: 6% QQS va foyda soligʻidan ozod qilinish, lekin kiruvchi QQS hisobga olinmaydi |
| 4. Naqd hisob-kitob limiti | 27.08.2026 dagi PF-175 | Qatʼiy 25 mln soʻm oʻrniga limit 400 BHMga teng. BHM 412 000 soʻm boʻlganda bu taxminan 164,8 mln soʻm |
| 5. Markirovka va tekshiruvlar | 27.08.2026 dagi PF-175 | Umumiy ovqatlanish uchun markirovkalangan tovarlar roʻyxati kengaytirildi: bu tovarlarning kodlari xarid paytidayoq sotilgan hisoblanadi. Kichik biznes uchun tekshiruvlarga uch yillik moratoriy eʼlon qilindi |
6% QQSni joriy etish muddatlari hali rasman tasdiqlanmagan. Soliq qoʻmitasiga cheklar va elektron hisob-fakturalar (EHF) boʻyicha hisob-kitob tizimini ishlab chiqish topshirilgan. Shuning uchun anketada «oʻtdingizmi» deb emas, «oʻtishni koʻrib chiqyapsizmi» deb soʻraymiz.
Bozorga nima yetishmaydi: javobsiz savollar
Huquqiy tahlillar normalarni tushuntiradi. Milliy statistika qoʻmitasi maʼlumotlarini keltiradigan nashrlar tovar aylanmasini koʻrsatadi. Ammo quyidagi amaliy savollarga javob beradigan manbalarni topmadik:
- 2026-yilda muassasalarning qancha qismi kassa yoki hisob dasturini almashtirgan;
- 1-apreldan keyin qancha muassasa hisobni ikkiga boʻlgan va ular 1-iyundan keyin eski sxemaga qaytganmi;
- muassasalar amalda qancha ekvayring komissiyasi toʻlaydi. Hozircha faqat Spot nashridagi restoratorlar bahosi bor: «aylanmaning taxminan 2%»;
- xodimlar markirovkaga qancha vaqt sarflaydi;
- kim 6% QQSni koʻrib chiqyapti, kim umumbelgilangan rejimda qolyapti;
- Toshkent va hududlar, tarmoq va alohida choyxona bir-biridan qanday farq qiladi.
Bu savollarga faqat muassasa egasining oʻzi javob bera oladi.
Anketaning 12 ta savoli
Anketa anonim. Rus yoki oʻzbek tilida javob berish mumkin.
- Muassasa formati: kafe, restoran, choyxona, fastfud, qahvaxona, novvoyxona, bar, dark kitchen.
- Shahar yoki viloyat.
- Filiallar soni: bitta, 2–5 ta, 5 tadan koʻp.
- 2026-yilda kassa yoki hisob dasturini almashtirdingizmi? Agar ha boʻlsa, nima sababdan: qonun talabi, nosozliklar, hisob yoki yetkazib berish uchun kerak boʻldi.
- 1-apreldan alkogol va tamaki uchun toʻlovni qanday qabul qildingiz va 1-iyundan keyin nimani oʻzgartirdingiz?
- Hozir qaysi soliq rejimidasiz va 6% QQSni koʻrib chiqyapsizmi?
- QQSni qaytarish uchun 60% naqdsiz tushum sharti bekor qilingandan keyin naqdsiz tushum ulushi oʻzgardimi?
- Toʻlov uchun yagona QR-kodni uladingizmi? Agar ha boʻlsa, qaysi bank orqali va necha kunda?
- Qancha ekvayring komissiyasi toʻlaysiz va uni taomlar narxiga qoʻshasizmi?
- Markirovkaga haftasiga qancha vaqt ketadi va PF-175 dan keyin bu oʻzgardimi?
- Yetkazib berishni qayta tashkil qildingizmi: agregatorlar, oʻz kuryerlaringiz, Telegramdagi kuryerlik xizmati?
- 2026-yilning qaysi oʻzgarishi sizga eng qimmatga tushdi: uskunalar, komissiyalar, xodimlar vaqti, maslahatlar?
Maʼlumotlarni qanday yigʻamiz va eʼlon qilamiz
Nima qilamiz
- Anketani umumiy ovqatlanish sohasidagi Telegram-kanallarda va muassasa egalari orasida tarqatamiz.
- Muassasa nomi, STIR va ismingizni soʻramaymiz. Javoblarni faqat jamlanma jadvallarda koʻramiz.
- Javoblar sonini, formatlar va hududlar boʻyicha taqsimotni hamda maʼlumot yigʻilgan sanalarni eʼlon qilamiz.
- Biror guruh boʻyicha javoblar kam boʻlsa, u boʻyicha xulosa chiqarmaymiz va buni ochiq yozamiz.
Nima qilmaymiz
- Soʻrovni reprezentativ deb koʻrsatmaymiz. Telegram auditoriyasida raqamlashgan muassasalar koʻproq boʻlishi mumkin.
- AliPos mijozlarini (1 751 ta muassasa) rasmiy statistika bilan solishtirmaymiz. Bu muassasalar allaqachon bulutli hisob tizimida ishlaydi va butun bozorni aks ettirmaydi.
- Alohida mijozlarning maʼlumotlarini eʼlon qilmaymiz. Platforma boʻyicha har qanday umumlashmalarni faqat ekspert izohi sifatida ishlatamiz. Bunga ham faqat shartnoma va shaxsga doir maʼlumotlar toʻgʻrisidagi qonunchilik yoʻl qoʻygan taqdirdagina murojaat qilamiz.
- Raqamlarni oʻylab topmaymiz. Javoblar boʻlmasa, boʻlim boʻsh qoladi.
Muassasa egasi uchun chek-list: soʻrov davomida nimani tekshirish kerak
Biz javoblarni yigʻayotgan paytda muassasangizda hozirning oʻzida quyidagilarni tekshirib koʻring.
Kassada
- Alkogol va tamaki uchun naqd pul. Agar aprelda kassa sozlamalarida bu pozitsiyalar uchun naqd pulni taqiqlagan boʻlsangiz, 1-iyundan bu cheklov olib tashlanganini tekshiring. Qadamma-qadam yoʻriqnoma «Kafeda 1-iyundan alkogol uchun naqd toʻlov: PF-100 va kassadagi 5 qadam» maqolasida berilgan.
- Markirovka. PF-175 dan keyin qaysi tovarlarni sotishda skanerlash shart emasligini solishtiring. Roʻyxat va harakatlar tartibi «PF-175 dan keyin umumiy ovqatlanishda markirovka: kassada nimani skanerlash shart emas» maqolasida.
- QR orqali toʻlov. Terminal yoki QR hali ulanmagan boʻlsa, harakatlar tartibi «Kafeda yagona QR-kod: UzQRni bir kunda qanday ulash mumkin» maqolasida yozilgan.
Buxgalteriyada
- 12 000 BHM chegarasi. Yillik daromadingizni hisoblang. Misol: kuniga 12 mln soʻm tushumi bor kafe yiliga taxminan 4,4 mlrd soʻm oladi, bu 4,944 mlrd soʻmlik chegaradan past. Kuniga 14 mln soʻm tushumda esa chegaradan oshib ketadi.
- Naqdsiz tushumni sunʼiy ravishda 60% da ushlab turmang. Umumbelgilangan rejimda QQSning 40% gachasini qaytarish uchun bu shart endi kerak emas.
- 6% QQSni hozircha tanlamang. Hisob-kitob tartibi eʼlon qilinishini kuting. Keyin buxgalter bilan birga solishtiring: 6% stavkada xaridlar boʻyicha kiruvchi QQS hisobga olinmaydi. Agar QQS toʻlovchilardan koʻp xarid qilsangiz, bu sizga foydasiz boʻlishi mumkin.
- Banketlar va toʻylar. Buyurtma summasi 400 BHMga (taxminan 164,8 mln soʻm) yaqinlashsa, toʻlov shaklini buxgalter bilan oldindan kelishib oling.
Tekshiruvga tayyorlanayotgan boʻlsangiz, kichik biznes uchun moratoriyni hisobga oling va kafe uchun soliq tekshiruvi chek-listi boʻyicha oʻzingizni tekshiring.
Natijalar nima beradi
Natijalardan avvalo muassasa egalarining oʻzi, keyin jurnalistlar va buxgalterlar foydalanadi:
- komissiyalar va xarajatlar boʻyicha moʻljal: oʻz xarajatlaringizni xuddi shu formatdagi boshqa muassasalar bilan solishtirishingiz mumkin;
- hamkasblar umumbelgilangan rejim va 6% QQS orasida qanday tanlov qilayotganini tushunish;
- hududlar boʻyicha manzara: qayerda naqdsiz toʻlov va QRga oʻtish tezroq, qayerda qiyinroq kechgan;
- «eshitishimcha» degan baholar oʻrniga tayanish mumkin boʻlgan birlamchi raqamlar.
Koʻp beriladigan savollar
2026-yil 1-iyundan kafeda alkogol va tamaki uchun naqd pul qabul qilish mumkinmi?
Ha. 26.05.2026 dagi PF-100 umumiy ovqatlanish muassasalari va mehmonxonalarga 2026-yil 1-iyundan alkogol va tamaki sotishda naqd pul qabul qilishga ruxsat berdi.
2026-yilda kafe uchun umumbelgilangan rejimga oʻtish chegarasi qancha?
12 000 BHM, yaʼni 4,944 mlrd soʻm. PF-100 ga koʻra 2026-yil 1-iyundan amal qiladi.
Hozir naqd hisob-kitob limiti qancha?
27.08.2026 dagi PF-175 ga koʻra qatʼiy 25 mln soʻm oʻrniga 400 BHM. BHM 412 000 soʻm boʻlganda bu taxminan 164,8 mln soʻm. Limit qishloq xoʻjaligi mahsulotlariga tatbiq etilmaydi.
QQSning 40% ini qaytarish uchun naqdsiz tushum ulushi talab qilinadimi?
Yoʻq. PF-100 ga koʻra umumbelgilangan rejimdagi umumiy ovqatlanish muassasalari naqdsiz tushum ulushidan qatʼi nazar toʻlangan QQSning 40% gachasini qaytarib oladi.
Anketa anonimmi? Natijalar qachon chiqadi?
Ha, anketa anonim: muassasa nomi, STIR va ismingizni soʻramaymiz. Javoblar yigʻilgach, natijalarni blogda eʼlon qilamiz hamda ishtirokchilar soni va tanlanma cheklovlarini koʻrsatamiz.
Anketa havolasi va soʻrov natijalarini AliPos Telegram-kanalida eʼlon qilamiz. Ishtirok etish va raqamlarni birinchilardan boʻlib koʻrish uchun obuna boʻling. Kassa, markirovka va toʻlovlar boʻyicha hisobotlar bitta tizimda ishlashini istasangiz, ulanish uchun ariza qoldiring: menejer bu sizning formatingizdagi muassasada qanday koʻrinishini koʻrsatib beradi.
